Delfts blauw herkennen: waar let je op?

De term Delfts blauw is niet beschermd. Iedereen mag hem gebruiken, voor een achttiende-eeuws bord én voor een bedrukt plaatje van vijf euro. Dat is geen schandaal, maar het betekent wel dat je zelf moet kijken. Vier vragen brengen je een heel eind.

Vraag 1: antiek of modern?

Echt oud aardewerk laat zich zien. De glazuurlaag heeft haarscheurtjes, het wit trekt naar crème of grijs, de randen zijn onregelmatig en op de hoeken zitten kleine afgeschilferde plekjes. De achterkant is ruw, ongeglazuurd en vaak vuil van eeuwen muurspecie. Ligt er iets voor je dat spierwit is, kaarsrecht en gaaf, dan is het nieuw. Dat is prima — maar dan moet de prijs daarbij passen.

Let op de formulering. ‘In antieke stijl’ of ‘naar oud voorbeeld’ is eerlijk. ‘Antiek Delfts blauw’ zonder verdere toelichting, bij een nieuwprijs, is dat niet.

Vraag 2: beschilderd of gedrukt?

Handbeschilderd werk is onregelmatig. De lijndikte varieert binnen één streek, het blauw is op de ene plek donkerder dan op de andere, en twee stukken uit dezelfde serie verschillen zichtbaar van elkaar. Houd het schuin in het licht: penseelwerk zit in het glazuur en geeft minieme hoogteverschillen.

Een gedrukt decor is juist volmaakt gelijkmatig. Overal dezelfde lijndikte, dezelfde kleurdiepte, en tussen twee exemplaren geen enkel verschil. Met een loep zie je bij sommige technieken een rasterpunt. Gedrukt is niet minderwaardig — het is iets anders, en het scheelt in prijs.

Vraag 3: keramiek of iets anders?

Dit is de belangrijkste vraag en de makkelijkste om te controleren. Pak het op. Keramiek is zwaar, koud en hard, en tikt helder als je er met een nagel tegenaan gaat. Een tegel van bedrukt mdf of kunststof is licht, warm en klinkt dof. Kijk ook naar de zijkant: bij echte keramiek zie je de scherf, bij een plaat zie je een gelamineerde rand of omgeslagen folie.

• Gewicht: een keramische tegel van vijftien centimeter voelt onmiskenbaar zwaar voor zijn formaat.
• Achterkant: ongeglazuurd, ruw, meestal met een licht reliëf of raster.
• Rand: een harde, iets afgeronde glazuurrand, zonder naad en zonder zichtbare laagjes.
• Kras: op geglazuurd keramiek laat een muntje geen streep achter. Op gelakt board wel.

Vraag 4: van wie komt het?

Royal Delft, oftewel De Porceleyne Fles, is een bestaand bedrijf met een eigen merk en eigen merktekens. Wie zich daaraan verwant noemt zonder dat te zijn, verkoopt je een verhaal. De formulering ‘in Delfts blauwe stijl’ is correct en zegt precies wat het is: gemaakt in het uiterlijk van, niet gemaakt door.

Zoek verder altijd op wie de maker is, waar er geproduceerd wordt en wat er gebeurt als er iets stuk aankomt. Wij zetten dat bij elkaar op kwaliteitsgarantie. Staat dat bij een andere verkoper nergens, dan is dat op zichzelf al informatie.

De checklist

1. 1Til het op. Voelt het zwaar en koud aan, dan is het keramiek.
2. 2Draai het om. Een ruwe, ongeglazuurde achterkant hoort erbij.
3. 3Houd het schuin in het licht en zoek naar lijnvariatie, of juist naar volmaakte gelijkmatigheid.
4. 4Lees de omschrijving woord voor woord. ‘Antiek’, ‘in de stijl van’ en ‘handbeschilderd’ zijn geen synoniemen.
5. 5Zoek de maker op. Geen naam, geen adres en geen garantie is drie keer hetzelfde signaal.
6. 6Leg de prijs naast wat de omschrijving belooft. In dat verschil zit de teleurstelling.

Wat wij maken, zonder omhaal

Wij schilderen niet met de hand, en we doen ook niet alsof. Onze ontwerpen worden digitaal opgebouwd in de Delfts blauwe stijl — dezelfde opbouw, dezelfde omlijsting, hetzelfde kobalt — en dat ontwerp wordt gedrukt en ingebrand in een echte keramische tegel. Geen sticker en geen bedrukte plaat: de afbeelding zit onder het glazuur en gaat er niet meer af.

Dat maakt het geen antiek en geen verzamelobject. Het maakt het een nieuwe tegel met jouw onderwerp erop, op bestelling gemaakt in Nederland. Wat dat oplevert, zie je op Delfts blauw tegeltje en bij het foto tegeltje.